Als je een parentale burn-out hebt, moet hulp twee dingen tegelijk doen. Iets aan jouw uitputting, en iets aan wat het ouderschap elke dag van je vraagt. Je werkt aan herstel, aan steun, en aan wat er thuis moet veranderen. Daarvoor heeft iemand kennis nodig van stress, van opvoeden en van hoe het loopt in een gezin. Die combinatie is schaars, want de meeste hulpverleners doen parentale burn-out erbij naast hun eigen vak.
Misschien heb je ondertussen al behoorlijk wat geprobeerd. Eerder naar bed. Minder afspraken. Toch maar die wandeling, want wandelen schijnt overal goed voor te zijn. En dan kom je thuis, vraagt je kind alweer iets voordat je je jas uit hebt en voel je hoeveel moeite het kost om gewoon vriendelijk te antwoorden.
Je wilt weten welke hulp daarbij past. En vooral of degene tegenover je begrijpt waarom een uurtje voor jezelf zo weinig verandert aan de rest van je week.
Waarom vraagt parentale burn-out om een eigen aanpak?
Een parentale burn-out, ook wel ouderburn-out genoemd, ontstaat doordat het ouderschap te lang te zwaar is. Je raakt diep uitgeput. Je hebt minder plezier in je kind. En je voelt afstand waar vroeger warmte zat.
Het verschil met een burn-out van je werk zit hem in wat je kunt afschalen. Op je werk kun je taken teruggeven of verlof opnemen. Je kunt een afspraak afzeggen. Een kind dat om half zes naast je bed staat, heeft daar weinig boodschap aan. En ook op een dag dat je bijna niets aankunt, moet er gegeten worden, moet iemand de gymtas vinden en komen er emoties op jouw bord terecht.
Je moet dus herstellen terwijl het gewone leven gewoon doorgaat. Daar moet de hulp rekening mee houden.
Onderzoek laat zien hoe het misgaat. Je krijgt te lang te veel op je bord, en er staat te weinig tegenover om van bij te komen. Wat daarin meespeelt is ook echt iets van het ouderschap, zoals de manier waarop je opvoedt en hoe het loopt tussen jou en de andere ouder. Onderzoek van Mikolajczak en Roskam.
Heb je een kind dat veel zorg nodig heeft, dan telt dat nog zwaarder. Nederlandse onderzoekers waarschuwen daarvoor. Wat we weten over burn-out op het werk, kun je niet zomaar overzetten op deze ouders. Jij bent ouder en verzorger tegelijk, en dat houdt nooit op. Onderzoek naar burn-out bij ouders van kinderen die veel zorg nodig hebben.
Is een hulpverlener voor burn-out ook gespecialiseerd in parentale burn-out?
Dat iemand ervaring heeft met burn-out, zegt nog weinig. Bij een welzijnsorganisatie, een psychologenpraktijk of de ggz kun je terecht met stress, somberheid en uitputting. Of diegene ook verstand heeft van overbelasting door het ouderschap, moet je apart navragen.
Daar zit voor mij een belangrijk probleem. Het klinkt geruststellend als iemand zegt dat je welkom bent en dat ze ook burn-outs doen. Maar wat gebeurt er dan? Krijg je de gewone burn-outaanpak omdat de klachten op elkaar lijken? Of zoekt iemand echt uit hoe jouw uitputting samenhangt met wat er bij jullie thuis elke dag gebeurt?
Ouderschap verdient meer dan een onderwerp dat iemand er 'een beetje bij' doet.
Iemand die hier verstand van heeft, kan je gewoon uitleggen hoe de begeleiding rekening houdt met de zorg die doorgaat, met wat je kind nodig heeft en met de ruimte die jij nog hebt.
Die kennis kan ook binnen de ggz of bij een welzijnsorganisatie zitten. Vraag daarom naar de ervaring en de werkwijze van de persoon die jóu gaat begeleiden. "We doen ook burn-outs" zou mij als antwoord niet genoeg vertrouwen geven.
Wat kan helpen bij de behandeling van parentale burn-out?
Uit onderzoek blijkt dat verschillende vormen van hulp de klachten kunnen verminderen. Denk aan cognitieve gedragstherapie, aan oefeningen in aandacht en rust, en aan programma's die kijken naar wat je draagt en wat je daarvoor terugkrijgt. Steeds komen dezelfde onderdelen terug, zoals uitleg over wat er met je gebeurt, omgaan met emoties, oefenen in het echte leven, en aandacht voor de mensen om je heen. Overzicht van interventieonderzoek naar parentale burn-out.
Wat bij jou past, hangt af van je klachten en je situatie. In onze begeleiding vertalen we dat naar wat jij thuis tegenkomt. Een voornemen als "beter mijn grenzen bewaken" wordt pas bruikbaar als je weet wat je doet op het moment dat je kind overstuur raakt, als de vaste patronen thuis en de verdeling van het werk veranderen, en als je doorkrijgt hoe jij daar zelf steeds in meegaat.
De dagelijkse belasting verlagen
We zetten op een rij wat veel van je vraagt, en wie daar iets van kan overnemen. Dat gaat over de zichtbare taken, zoals ophalen en naar bed brengen. Het gaat net zo goed over het denkwerk erachter. Wie onthoudt wat er moet gebeuren? Wie houdt in de gaten of het goed gaat? Wie wordt er alsnog geroepen als een ander de taak doet?
Een avondje uit waarop je zes keer wordt gebeld over de pyjama, de beker en de exacte volgorde van het bedritueel voelt vooral als ouderschap op afstand. Daar zou ik ook weinig van opknappen.
We kijken dus hoe je steun praktisch regelt, en hoe je taken echt uit handen geeft. Voed je alleen op, dan kijken we wie er in jouw omgeving iets kan doen en welke hulp er al is waar je gebruik van kunt maken.
Begrijpen wat er tussen jou en je kind gebeurt
Een temperamentvol, (hoog)gevoelig of zorgintensief kind vraagt veel afstemming van je. Als overgangen moeizaam gaan, prikkels hard binnenkomen of gewone dingen elke keer vastlopen, dan kost opvoeden je meer energie. Dat mag gezegd worden.
Maar ook dan zijn er zeker wel dingen die anders kunnen. We kijken in de begeleiding dus vooral naar wat er wél kan veranderen. In hoe je een overgang voorbereidt. In wat je op een dag redelijkerwijs kunt verwachten. En in wat jij doet als de spanning oploopt. Je kind beter snappen helpt je om keuzes te maken waar jullie allebei mee vooruit kunnen.
Stel dat het na school steeds misgaat. Je stelt vragen, je probeert het gezellig te maken, je stuurt bij, en je voelt je geduld verdwijnen. In de begeleiding zoeken we uit wat je kind op dat moment aankan, hoeveel jij nog over hebt, en hoe die thuiskomst anders kan. We kijken ook wie jou op dat vaste moment kan ontlasten.
Omgaan met spanning, schuldgevoel en hoge verwachtingen
Misschien voel je haarfijn aan wat iedereen om je heen nodig heeft, en merk je pas veel later wat er bij jou gebeurt. Of je weet precies dat iets te veel is, maar het voelt als een onmogelijke opgave om iemand teleur te stellen. Dan gaat het naast de dingen thuis ook over wat jij denkt, verwacht en doet.
We oefenen met eerder merken dat de spanning oploopt. Met grenzen aangeven die je ook echt volhoudt. En met verdragen dat een ander iets op zijn eigen manier doet. Een goed advies moet werken op een gewone dinsdag, inclusief een moe kind en een maaltijd die nog ergens vandaan moet komen.
Wanneer is hulp van de huisarts nodig?
Blijft het aanhouden, of wordt het erger, betrek er dan ook je huisarts bij. Zeker als je lichamelijke klachten krijgt, als je somber of angstig bent, of als gewone dagen steeds moeilijker gaan. De huisarts kan uitzoeken of er iets anders speelt en met je bepalen welke hulp past. De huisarts en de POH-GGZ kunnen zelf ook hulp bij burn-out geven. Thuisarts over hulp bij burn-out.
Voor begeleiding bij Online Opvoed Uni heb je geen verwijzing nodig. Een afspraak bij de huisarts en hulp bij de belasting thuis kunnen dus naast elkaar lopen. Krijg je al behandeling, overleg dan met je behandelaar of extra begeleiding daarbij past.
Ben je bang dat je jezelf of je kind iets aandoet, bel dan meteen je huisarts of de huisartsenpost. Is er direct gevaar, bel dan 112. Denk je aan zelfmoord, dan kun je dag en nacht gratis bellen met 0800-0113 of chatten via 113 Zelfmoordpreventie.
Wordt hulp bij parentale burn-out vergoed?
Dat hangt af van welke hulp je krijgt. Gesprekken bij de huisarts en de POH-GGZ zitten in de basisverzekering, en daar gaat je eigen risico niet vanaf. Een burn-out op zichzelf valt niet onder de vergoede ggz. Stelt de huisarts wel iets anders vast, bijvoorbeeld een depressie of een angststoornis, dan kan de behandeling daarvan onder voorwaarden wel vergoed worden. Je eigen risico telt dan meestal mee. Zorginstituut Nederland over vergoeding van ggz.
Onze begeleiding betaal je in principe zelf, maar het is in veel gevallen wel mogelijk om een (gedeeltelijke) vergoeding vanuit je werkgever aan te vragen. Vraag bij je werkgever na of er een budget is voor preventie, vitaliteit of duurzame inzetbaarheid. Meer over begeleiding via de werkgever.
Hoe werkt gespecialiseerde begeleiding bij Online Opvoed Uni?
Bij Online Opvoed Uni krijg je online 1-op-1-begeleiding van een orthopedagoog of psycholoog. Parentale burn-out en overbelasting zijn bij ons een eigen vakgebied. We werken met een eigen raamwerk, waarin we jouw belasting, wat je kind nodig heeft en hoe het thuis loopt in samenhang bekijken.
Als orthopedagoog heb ik vijftien jaar ervaring, waarvan tien jaar in de specialistische jeugd-ggz. Wat ik belangrijk vind, is dat hulp past bij wat ouders elke dag moeten waarmaken. Een advies kan op papier prachtig kloppen en thuis volstrekt onhaalbaar zijn. Juist die vertaalslag verdient aandacht.
Onze begeleiding gaat over het ouderschap, en over veranderingen waardoor je dagelijks leven beter vol te houden is. We begeleiden je bij overbelasting. Onderzoek en behandeling van psychische aandoeningen doen wij niet, dat hoort bij de ggz. Heb jij dat nodig, dan bespreken we welke hulp daar nog bij hoort.
Je kunt je rechtstreeks aanmelden. Ook als je nog twijfelt of wat jij hebt een parentale burn-out is, en ook als je al ergens anders hulp krijgt. We kijken samen of ons aanbod bij jouw situatie past. Lees hoe onze gespecialiseerde begeleiding is ingericht.
Hoe kies je hulp die bij jouw situatie past?
Vraag naar de opleiding, naar de ervaring met parentale burn-out, en naar hoe iemand de belasting thuis aanpakt. Vraag ook wat er gebeurt als praten wel oplucht, terwijl de zorg thuis precies even zwaar blijft. Aan dat antwoord heb je meer dan aan een rijtje geruststellende woorden op een website.
Je mag verwachten dat iemand snapt hoe ingewikkeld het is om te herstellen terwijl je kind je nodig blijft hebben. En dat diegene met je uitzoekt wat jij, je gezin en de mensen om jullie heen daaraan kunnen veranderen.
Herken je jezelf hierin, en wil je weten of onze begeleiding aansluit? Je kunt bij Online Opvoed Uni beginnen met een gratis en vrijblijvend intakegesprek. Je vertelt wat er speelt, en samen kijken we hoe zwaar het op dit moment voor jou is en of onze begeleiding daarbij past.
