Een burn-out als moeder is een parentale burn-out: een diepe uitputting die voortkomt uit het ouderschap, niet uit je werk. Wat er specifiek aan is, zit in de verdeling. De onzichtbare mentale belasting van een gezin ligt gemiddeld voor een groot deel bij moeders. Dat je het als moeder zo zwaar voelt, zit dus niet tussen je oren.
Waarom raakt burn-out juist moeders zo vaak?
Omdat moeders gemiddeld het grootste deel van de mentale belasting dragen: het onzichtbare werk van onthouden, vooruitdenken en regelen. Onderzoek van Allison Daminger laat zien dat in ongeveer tachtig procent van de heterostellen de vrouw dat grootste deel draagt.
Het venijnige eraan: je lost het niet op door de afwas eerlijker te verdelen. Je partner kan trouw koken, terwijl jij nog steeds degene bent die onthoudt dat de gymtas mee moet, dat er een cadeautje geregeld moet worden en dat de tandarts verzet is. Dat werk draait de hele dag op de achtergrond door, ook om 23.47 uur als je eigenlijk slaapt.
Daar bovenop ligt de lat voor moeders van buitenaf vaak hoog. De moeder die alles met de glimlach combineert, bestaat vooral op je tijdlijn, maar hij zit wel in je hoofd. Bij een gevoelig of temperamentvol kind stapelt het verder op, omdat zo'n kind meer afstemming en voorbereiding vraagt, juist op de momenten dat je zelf al op je laatste reserves teert.
Is het bij moeders echt anders dan bij vaders?
De uitputting zelf werkt hetzelfde. Vaders kunnen net zo goed in een parentale burn-out raken. Het verschil zit in de verdeling van de last en in wat de omgeving van een moeder verwacht. Moeders rapporteren parentale burn-out vaker, wat samenhangt met die grotere mentale belasting.
Hoe herken je een burn-out als moeder?
De signalen zijn dezelfde als bij parentale burn-out in het algemeen: een lontje dat structureel korter wordt, minder plezier in dingen die eerst leuk waren, een hoofd dat te vol zit om te schakelen, en een lijf dat mee gaat praten met hoofdpijn of slecht slapen. Een volledig overzicht staat op de pagina over de signalen van parentale burn-out.
Wat helpt bij herstel?
Niet harder je best doen, want bij overbelasting maakt dat de last alleen groter. Herstel begint bij minder belasting, niet bij er iets bovenop. Hoe dat werkt met kleine herstelmomenten die in een druk gezin wél haalbaar zijn, lees je op de herstelpagina.
Omdat een groot deel van die last in de verdeling thuis en in je omgeving zit, helpt het ook om dat bespreekbaar te maken: hoe je het uitlegt aan je omgeving en wat je partner echt kan meedragen.
Wanneer is professionele hulp verstandig?
Wanneer je klachten blijven oplopen, je steeds minder herstelt, of je jezelf nauwelijks meer herkent in hoe je reageert. Je hoeft niet eerst volledig vast te lopen voordat je om hulp mag vragen. Lees hier wat professionele begeleiding bij ouderburn-out inhoudt.
Veelgestelde vragen
Komt parentale burn-out vaker voor bij moeders dan bij vaders? Beide kunnen het krijgen. Moeders rapporteren het vaker, wat samenhangt met de grotere mentale belasting die zij gemiddeld dragen. In westerse landen zit naar schatting vijf tot acht procent van de ouders in een echte burn-out, volgens onderzoek van Roskam en Mikolajczak.
Ligt het aan mij als moeder dat ik dit niet aankan? Nee. Parentale burn-out ontstaat juist vaak bij ouders die veel geven en lang doorgaan. Het is een teken dat de belasting te hoog is geweest, niet dat je tekortschiet.
Verandert er iets als ik gewoon beter plan? Beperkt. De mentale belasting verandert pas echt als er thuis iets verschuift in wie wat onthoudt en regelt, niet alleen in wie een taak uitvoert.
