Voor een gevoelig of temperamentvol kind is de Sinterklaastijd vaak 3 weken lang spanning. Dat zie je thuis terug in boze buien, slecht slapen en een kind dat bij het kleinste dingetje ontploft. Je houdt het leuk door te kiezen welke feestmomenten bij jullie passen en vooraf duidelijk te maken wat er gaat gebeuren. Houd de gewone dag zo gewoon mogelijk en plan na een spannend moment iets waar je kind van tot rust komt. Je hoeft het verhaal ook niet zelf levend te maken. Je kunt Sinterklaas vertellen zoals je een sprookje vertelt. Bang zijn voor de Sint of de Pieten hoort er bij jonge kinderen vaak bij, en dat mag je gewoon serieus nemen.
Half november, en je kind is niet meer te houden
Het begint al voordat de boot is aangemeerd. Op school wordt er geknutseld aan mijters, het Sinterklaasjournaal staat elke avond aan en in de supermarkt liggen de pepernoten al sinds september naast de zonnebrandcrème. Je kind praat over niets anders. En dan ineens, op een doordeweekse dinsdag, ligt hij huilend op de gang omdat de rits van zijn jas "stom doet".
Bij veel gevoelige kinderen gaat de Sinterklaastijd gepaard met meer driftbuien, meer huilen en een kind dat 's avonds maar niet in slaap komt. Ze vinden het feest ONTZETTEND spannend. Een man met een baard die alles van je weet, Pieten die door de schoorsteen komen, een schoen die je 's avonds zet en die 's ochtends anders kan zijn. Voor een volwassene is dat een gezellige traditie. Voor een kind van 4 is het een wereld waarin elke avond iets onverwachts kan gebeuren, en dat houdt een lijf behoorlijk op scherp.
Waarom juist gevoelige kinderen er zoveel last van hebben
Heeft je kind veel last van drukte of onverwachte gebeurtenissen, dan vragen deze weken extra veel. In een gewone week gaat het meestal nog wel. In de Sinterklaastijd komen er alleen een heleboel extra indrukken bij, en ze komen precies op de momenten waarop je kind al moe is. Na school, vlak voor het eten, en natuurlijk 's avonds bij het schoenzetten.
Daarbij komt de verwachting. Kinderen met een sterke behoefte aan voorspelbaarheid willen graag weten wat er komt. Sinterklaas draait juist om verrassing. Zit er wel iets in mijn schoen? Wat als ik stout ben geweest? Komt hij echt op school, en zit ik dan vooraan? Voor het ene kind is dat heerlijke spanning. Voor het andere kind is het een hoofd dat de hele dag door zoemt.
En dan is er nog de pakjesavond zelf, met alles erop en eraan. Bezoek, harde muziek uit de speaker, een bonk op de deur, een zak vol cadeautjes en de opdracht om pas open te maken als iedereen klaar is met zingen. Eindigt de avond met een kind dat onder de tafel zit of zijn nieuwe speelgoed door de kamer gooit, dan zegt dat vaak meer over hoeveel prikkels er op hem afkwamen dan over je opvoeding.
Vertel van tevoren wat er gaat gebeuren
Het klinkt misschien gek bij een feest dat om verrassing draait, maar veel van de spanning verdwijnt als je kind weet wat er komt. De magie blijft gewoon staan als je vertelt hoe de dag eruitziet. "Morgen komt de Sint op school. Hij komt na het fruit, jullie gaan zingen in de gymzaal en daarna gaan jullie gewoon terug naar de klas."
Een kalender op de koelkast werkt bij veel kinderen beter dan je zou denken. Teken erop welke avonden de schoen gezet mag worden, wanneer het schoolfeest is en hoeveel nachtjes het nog slapen is tot pakjesavond. Vraagt je kind elke ochtend om 7 uur hoe lang het nog duurt, dan kan hij het zelf aanwijzen in plaats van het jou voor de 40ste keer te vragen. Dat scheelt hem spanning, en jou ook een beetje.
Laat de schoen ook niet elke avond staan. Spreek liever 1 of 2 vaste avonden per week af. Dat geeft rust, het houdt de schoen bijzonder, en je kind ligt niet elke nacht te piekeren of er wel iets in komt.
Kies wat je wel doet, en laat de rest gaan
Rond Sinterklaas is er van alles te doen. De intocht in je eigen dorp, de intocht op tv, een Sinterklaasshow in het winkelcentrum, de Pietengym, het feest bij de sportclub en een middag bij opa en oma met pepernoten. Je hoeft niet overal heen. Kies een paar dingen waar je kind echt van geniet, en tel mee wat school al doet. Voor het ene gezin is dat 1 ding per week, voor het andere wat meer. Je kind mag balen als zijn vriendje wél naar de intocht gaat. Jullie hoeven daarom de planning niet alsnog om te gooien.
Let ook op wat er na het feest komt. Plan na een spannend moment iets saais en vertrouwds waar jouw kind van ontspant. Voor het ene kind is dat een bad, voor het andere een vaste film onder een dekentje of samen een puzzel. Een kind dat net een uur in de gymzaal op de Sint heeft gewacht, heeft geen behoefte aan nog een verjaardag op dezelfde middag. En houd de gewone dag zo gewoon mogelijk. Vaste eettijden, vaste bedtijd, dezelfde volgorde bij het naar bed gaan. Juist als alles anders voelt, geeft dat houvast.
Als je kind bang is voor de Sint of de Pieten
Veel jonge kinderen vinden de Sint en de Pieten best eng. Een grote man in een rode mantel met een staf, Pieten die over het dak lopen en een grote stem die je naam weet. Het is heel gewoon dat een kind van 3 of 4 zich dan achter je been verstopt of begint te huilen als de Sint binnenkomt.
Vraag eerst wat je kind precies spannend vindt. Is het de harde muziek, zo dicht bij de Sint zitten of het idee dat er 's nachts iemand binnenkomt? Kies daarna samen een stapje dat haalbaar voelt, en vertel school of opa en oma wat jullie hebben afgesproken. Dwing je kind niet om op schoot te gaan of een handje te geven. Laat het vanaf een afstand kijken, op jouw arm of naast je op de bank. Vertel thuis wat de Sint doet, lees er een prentenboek over en kijk samen een stukje van het Sinterklaasjournaal als dat goed valt. Merk je dat het journaal juist voor nachtmerries zorgt, sla het dan gewoon een paar dagen over. Geen kind heeft er later last van dat het niet elke aflevering heeft gezien. En gebruik zelf geen dreigementen als "anders krijg je niks" of "de Sint ziet alles". Een kind dat al gespannen is, neemt dat heel letterlijk.
Heeft je kind autisme of om een andere reden extra moeite met verrassingen, dan kun je kijken wat bij jullie past. Sommige gezinnen laten hun kind vooraf zien welk cadeau er komt of pakken samen een cadeautje in. Of dat bij jouw kind past, hangt af van wat het al weet en waar het zelf naar vraagt. Voor een kind dat erg opziet tegen de verrassing kan het de avond een stuk leuker maken.
Pakjesavond zonder ontploffing
Maak de pakjesavond kleiner dan je gewend bent. Minder cadeautjes, minder bezoek en een vast begin- en eindtijdstip. Laat je kind om de beurt een pakje openmaken, met tijd ertussen om ermee te spelen, in plaats van een berg papier in 10 minuten. Zorg voor een rustige plek in huis waar je kind zich even kan terugtrekken. Spreek vooraf af dat hij daar mag zitten wanneer hij wil, zonder dat iemand vraagt wat er is.
Gaat het toch mis, dan kan dat van alles zijn. Te veel drukte, maar ook teleurstelling over een cadeau, moe zijn of te lang moeten wachten. Gooit je kind met zijn speelgoed, zet dan meteen een grens. "Ik zet dit even weg, zodat niemand geraakt wordt." Haal hem daarna even weg uit de drukte, ga samen ergens zitten en wacht tot het lijf weer wat rustiger wordt. Uitleg en afspraken bewaar je voor de volgende ochtend.
Je hoeft het verhaal niet zelf levend te maken
We doen tegenwoordig ontzettend ons best om Sinterklaas zo echt mogelijk te laten voelen. Een bonk op het raam terwijl de buurman stiekem buiten staat, een Pietenhandschoen op de vensterbank, een filmpje waarin de Sint je kind bij naam noemt. Dat is allemaal lief bedoeld, en voor veel kinderen is het ook gewoon leuk. Voor een kind dat snel gespannen raakt, maakt het het verhaal alleen een stuk enger. Er loopt dan echt iemand rond die alles van je weet en 's nachts je huis in komt.
Je kunt het ook vertellen zoals je een sprookje vertelt. Je hoeft er niet bij te zeggen dat het niet echt is, en je hoeft het ook niet extra echt te maken. Denk aan een dagje Efteling of Disneyland. Daar ga je ook niet uitleggen dat Pardoes of de prinses gespeeld wordt door iemand in een pak. Komt het toevallig ter sprake, dan leg je het uit. De meeste kinderen hebben er weinig moeite mee om helemaal op te gaan in het verhaal van hun favoriete figuur, en tegelijk te weten dat er iemand een rol speelt. Met Sinterklaas kan dat net zo. Jullie zingen de liedjes, zetten de schoen en kijken naar de intocht, zonder dat jij alles uit de kast haalt om je kind te laten geloven dat het echt zo gaat.
Eerlijk gezegd had ik het bij mijn eigen kinderen achteraf liever zo aangepakt. Die geloven inmiddels niet meer, en ik had er toen nooit bij stilgestaan dat dit ook een optie was.
Heb je het verhaal wel levend gemaakt en merk je dat je kind er veel last van heeft? Dan kun je ook gewoon eerder uitleggen hoe het zit. Kies een rustig moment waarop jullie samen zijn, en laat merken dat het feest gewoon doorgaat. Daarna kun je het verhaal nog steeds samen spelen, net als in de Efteling, en heeft je kind jongere broertjes of zusjes, dan spreek je af dat jullie het voor hen samen nog even geheim houden.
Hulp bij de hele decemberperiode
Sinterklaas is meestal pas het begin. Daarna volgen de kerstviering op school, de kerstdagen, oud en nieuw en alle familiebezoekjes die daarbij horen. In het thema over de decemberperiode neemt een orthopedagoog je in 6 delen mee door de hele maand. Je hoort waarom deze weken zoveel van je kind vragen en wat je per feestdag kunt doen, met aparte delen over Sint Maarten en Sinterklaas. Je vindt het thema in de leeromgeving. Bekijk het thema decemberperiode.
