Geen zin in kerst hebben is op zich heel gewoon, zeker als de eerste uitnodigingen binnenkomen en je al ziet hoeveel diners, cadeaus en ritten erbij horen. Zie je vooral op tegen die drukte, dan heb je vaak al veel aan een afspraak minder. Merk je ook op gewone dagen al weken dat de zorg voor je kinderen je uitput, dat je weinig plezier meer hebt in het ouderschap en dat je je steeds vaker terugtrekt? Dan gaat het om meer dan kerst, en dat kan wijzen op een parentale burn-out. Dat verdient ook buiten de feestdagen om aandacht. Bespreek dan wat er thuis van je gevraagd wordt en wie iets kan overnemen.
Het kerstrooster hangt al op de koelkast
Het is half november en de eerste app is binnen. Je schoonmoeder wil weten of jullie eerste kerstdag komen, “net als altijd”. Je zus heeft een groepsapp aangemaakt voor tweede kerstdag, met een lijstje wie wat meeneemt. School vraagt voor het kerstdiner om iets lekkers, liefst in de vorm van een kerstboom (en zonder noten, gluten, lactose, suiker of kleurstof). En ergens in je hoofd staat al dat je nog cadeaus moet regelen. Voor de kinderen, voor de juf en voor de buurvrouw die altijd op de kat past tijdens jullie weekendje weg in de kerstvakantie.
Je leest het allemaal, en je voelt direct een steen in je maag. En dan meteen daarachteraan komt er uiteraard een flinke dosis schuldgevoel om de hoek kijken. Want kerst is toch gezellig? Iedereen kijkt er toch naar uit? Dan wil jij toch niet de party-pooper zijn die er als een berg tegenop ziet en het liefst die hele feestmaand wil afgelasten?
Waarom kerst voor ouders zo zwaar kan zijn
Op Pinterest is kerst een gedekte tafel met gouden servetringen en kinderen in bijpassende truien die geduldig wachten tot het dessert wordt opgediend. Thuis is kerst een kind dat om 6 uur 's ochtends naast je bed staat. Het is een gourmetstel dat het hele huis laat stinken naar uien, en een peuter die onder de tafel gaat liggen omdat het te druk is. En meestal ben jij degene die ervoor zorgt dat het tóch gezellig wordt. Jij bedenkt wat er gegeten wordt, regelt de cadeaus, houdt in de gaten wie er moe wordt en sust de ruzie om de afstandsbediening.
Daar komt de kerstvakantie nog bij. In 2026 zijn de scholen in alle regio’s dicht van 19 december tot en met 3 januari. Dat zijn 2 weken zonder vaste schooltijden en zonder de uren waarin je even kunt opladen. Veel kinderen raken in die weken flink uit hun doen. Ze slapen later, eten anders en zitten in huizen vol mensen, geluid en spullen die ze niet kennen. Misschien heb je een kind dat daar heftig op reageert, of een kind dat door een ziekte of ontwikkelingsstoornis sowieso al meer vraagt. Dan is kerst eerder een prestatie dan een feest.
En dan zijn er de mensen zelf. De oom die precies weet hoe jij eigenlijk je kinderen zou moeten opvoeden. De vragen over waarom jullie zo vroeg weggaan. Het idee dat je moet laten zien dat het goed met je gaat en dat je alles en iedereen onder controle hebt. Alleen al de gedachte daaraan kost energie.
Gewoon geen zin, of zit er meer achter?
Veel tegenzin is gewoon logisch. Zie je op tegen 3 diners in 2 dagen, de autorit naar Zeeland of de schoonfamilie? Dan ben je ook maar gewoon een mens. Daar hoef je je geen zorgen over te maken.
Het wordt anders als je tegenzin breder is. Je ziet vooral op tegen de vrije dagen met je eigen kinderen, zonder school en zonder werk om naar uit te wijken. Het gaat ook niet alleen om kerst, want je had het bij de herfstvakantie eigenlijk ook al. Dingen waar je vroeger blij van werd, zoals de boom optuigen of samen kerstkoekjes bakken, voelen nu als een klus op een lijstje. En je merkt al langer minder plezier in het ouderschap, je telt de uren tot bedtijd en reageert snel geïrriteerd.
Dan is kerst vooral het moment waarop je merkt hoe weinig je nog over hebt. Voor veel ouders is dat ook precies de reden dat een vakantie zo tegenvalt. Je hoopt dat je even lekker bij kunt komen. Maar in de realiteit heb je geen rust in de vakantie als ouder, want de zorg gaat gewoon door en de structuur valt weg.
Kerst kleiner maken mag
Begin met schrappen, en doe dat nu, in november. Elke afspraak die je nu afzegt, kost je in december geen energie meer. Kies bijvoorbeeld één van de 2 kerstdagen voor familie, en houd de andere vrij. Een dag in pyjama met pannenkoeken en een film is ook kerst. Vind je het spannend om dat te zeggen, gebruik dan gewoon een eerlijke zin. “Wij doen het dit jaar wat kalmer aan. We komen graag op eerste kerstdag, en tweede kerstdag blijven we thuis.”
Verdeel daarna wie wat regelt, en schrijf het echt op. Het meeste werk rond kerst is onzichtbaar, en die mental load komt vaak ongemerkt bij één ouder terecht. Geef een taak dan ook helemaal weg. Laat je partner bijvoorbeeld de cadeaus voor de juffen bedenken, kopen én inpakken, zonder dat jij er nog een lijstje voor maakt. Sta je er alleen voor, vraag de gasten dan om zelf het eten mee te nemen. En als dat betekent dat de juf een cadeaubon krijgt in plaats van een zelfgemaakt potje granola, dan overleeft de juf dat echt wel.
Maak het voor je kinderen voorspelbaar, zeker als ze veel nodig hebben. Vertel vooraf wie er komen en hoe lang jullie blijven. Neem een koptelefoon en een eigen knuffel mee naar oma. Spreek met je partner een teken af waarop jullie gaan, en ga dan ook echt.
Laat ook het idee los dat jij de kerstmagie moet maken. Vraag je kinderen maar eens wat ze nog weten van vorig jaar, en laat het antwoord helemaal bij hen. Grote kans dat het de kat is die in de kerstboom klom. Een kerst met minder programma scheelt jou werk, en het scheelt je kind een avond vol indrukken waar het pas om 22 uur van tot bedaren komt.
En plan iets voor jezelf in die 2 weken, met kleine herstelmomenten op vaste tijden. Een uur alleen de deur uit op de ochtend van 27 december. Een middag waarop de ander met de kinderen naar het bos gaat. Het klinkt bijna te klein om iets uit te maken. Toch houden juist die vaste momenten je overeind als de rest van de dag rommelig is.
Als je merkt dat het om meer gaat
Herken je vooral die bredere tegenzin, dan is het goed om daar nu al bij stil te staan. Een kerstvakantie zonder structuur maakt overbelasting meestal niet kleiner. Wacht dus niet tot januari, als de scholen weer beginnen en je hoopt dat het dan vanzelf beter gaat.
Zeg het eerst hardop tegen je partner of een vriendin, zo eerlijk als je kunt. “Ik zie enorm op tegen de vakantie, en ik denk dat het met meer te maken heeft dan alleen de feestdagen.” Spreek samen af wat er in die 2 weken van je bord af kan. En merk je dat je ook buiten het ouderschap nergens meer zin in hebt, of dat je slaap en eetlust al een tijd van slag zijn, maak dan vóór de vakantie een afspraak met je huisarts. Dan hoef je niet 2 weken te wachten met een vraag die nu al speelt.
In de gratis gids Moe of op? kijk je verder naar wat je bij jezelf merkt en wat je kunt doen. Ook staat erin hoe je erover kunt praten met je partner of iemand anders die je vertrouwt. Vraag de gids gratis aan.
